کانادا و اتحادیه اروپا در آستانه اجلاس مونترال؛ آپدیت اکتبر ۲۰۲۶ درباره Erasmus+ و عضویت وابسته

Canada and the EU Ahead of the Montreal Summit: An October 2026 Update on Erasmus+ and Associate Membership

مقدمه

در دو مقاله قبلی ـ عضویت وابسته کانادا در اتحادیه اروپا و  کانادا و Erasmus+: مسیر جدید تحصیل بین اروپا و کانادا – تحولات سپتامبر ۲۰۲۶ درباره رابطه کانادا و اتحادیه اروپا را بررسی کردیم: پیشنهاد Ursula von der Leyen برای تبدیل کانادا به نخستین Associate Member اتحادیه اروپا، استقبال Mark Carney در پارلمان اروپا و آغاز مذاکرات اولیه برای پیوستن کانادا به Erasmus+.

این مقاله یک به‌روزرسانی است و وضعیت را تا ۳ اکتبر ۲۰۲۶ جمع‌بندی می‌کند.

خلاصه وضعیت در یک جمله: هنوز هیچ توافق حقوقی جدیدی امضا نشده است، اما حالا یک تاریخ مشخص داریم؛ اجلاس رسمی EU–Canada در ۲۹ و ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ در مونترال برگزار می‌شود و می‌تواند نقطه مهمی برای مشخص‌شدن مسیر رابطه جدید باشد.

در ادامه بررسی می‌کنیم از زمان انتشار دو مقاله قبلی چه چیزهایی تغییر کرده، چه چیزهایی تغییر نکرده و دانشجویان در پایان اکتبر باید منتظر چه چیزی باشند.

As of October 3, 2026, Canada is still not an Erasmus+ Associated Country, and the EU-Canada summit scheduled for October 29 and 30 in Montreal is the next official milestone for observing how negotiations on student mobility and research cooperation may develop.

۱. مرور کوتاه: در سپتامبر چه گذشت؟

برای کسانی که دو مقاله قبلی را نخوانده‌اند، سه رویداد اصلی سپتامبر این‌ها بودند:

• ۱۶ سپتامبر: Ursula von der Leyen در سخنرانی سالانه State of the Union پیشنهاد کرد کانادا نخستین Associate Member اتحادیه اروپا شود.
• ۱۷ سپتامبر: Mark Carney در پارلمان اروپا از این ایده استقبال کرد و مشخصا از عضویت کانادا در Erasmus+ و مشارکت در نسل بعدی Horizon Europe حمایت کرد.
• مذاکرات Erasmus+ در مراحل اولیه آغاز شد؛ کانادا همچنان در گروه کشورهای غیرAssociated باقی ماند.

جزئیات کامل این تحولات در دو مقاله قبلی سایت موجود است. حالا ببینیم بعد از آن چه اتفاق‌هایی افتاده است.

The idea of Canada becoming the first associate member of the European Union has attracted wide attention since September 2026, Canada has stated that it is not seeking full EU membership, and the exact legal form of any new association still has to be defined through future agreements.

۲. مهم‌ترین خبر جدید: اجلاس مونترال رسمی شد

در تقویم رسمی شورای اتحادیه اروپا ثبت شده است که اجلاس بعدی EU–Canada در ۲۹ و ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ در کانادا برگزار می‌شود و محل آن مونترال اعلام شده است. (Council of the EU)

چرا این تاریخ این‌قدر مهم است؟

یک به‌روزرسانی رسمی مهم در این فاصله، مصاحبه‌ای است که هیئت نمایندگی اتحادیه اروپا در کانادا در ۲۴ سپتامبر با عنوان «Le Canada, futur « membre associé » de l’UE ?» منتشر کرده است. سفیر اتحادیه اروپا در کانادا، Geneviève Tuts، در این گفت‌وگو درباره آینده رابطه کانادا و اتحادیه اروپا و امکان شکل‌گیری یک رابطه جدید و منحصربه‌فرد صحبت کرده است. اجلاس مونترال نیز می‌تواند فرصتی برای گفت‌وگو درباره شکل این association جدید باشد. (Delegation of the EU to Canada)

یعنی برای نخستین بار از زمان شروع این ماجرا، یک تاریخ مشخص برای رصد این پرونده وجود دارد.

اما تا پیش از انتشار agenda و نتیجه رسمی اجلاس، نباید نتیجه مشخصی را از قبل قطعی فرض کرد؛ طبق صفحه رسمی شورای اتحادیه اروپا، سرفصل‌های agenda حدود یک هفته پیش از اجلاس و نتایج اصلی پس از آن منتشر می‌شوند.

۳. موضع جدید دولت کانادا: نه عضویت کامل، نه حتی برچسب

در اواخر سپتامبر، Anita Anand، وزیر امور خارجه کانادا، در اظهاراتی درباره رابطه کانادا و اتحادیه اروپا تاکید کرد که در حال حاضر «برچسب ویژه‌ای» برای این رابطه در نظر گرفته نشده و تمرکز بر عمیق‌ترکردن روابط است. نکات اصلی این اظهارات:

• کانادا به دنبال عضویت کامل در اتحادیه اروپا نیست و تمرکز فعلی دولت بر عمیق‌ترکردن رابطه با اتحادیه اروپا است.
• تمرکز گفت‌وگوها پیش از اجلاس مونترال روی حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، مواد معدنی حیاتی، دفاع و امنیت است.

این نکته برای تفسیر درست اخبار مهم است: عنوان «Associate Membership» که در سپتامبر خبرساز شد، فعلا بیشتر یک پیشنهاد اروپایی است تا یک هدف اعلام‌شده کانادایی. بنابراین کاملا ممکن است خروجی اجلاس مونترال «محتوای» یک رابطه بسیار عمیق‌تر باشد، بدون آنکه این عنوان خاص روی آن گذاشته شود.

۴. مدل رابطه: شبیه نروژ، سوئیس یا بریتانیا نخواهد بود

یکی از سوال‌های رایج بعد از مقاله‌های قبلی این بود که آیا رابطه جدید کانادا شبیه مدل‌های موجود خواهد شد یا نه.

پاسخ فعلی از زبان سفیر اتحادیه اروپا در کانادا روشن است: چارچوب در حال طراحی «چیزی متفاوت و منحصربه‌فرد» است و قرار نیست کپی مدل نروژ (EEA)، سوئیس (توافق‌های دوجانبه) یا بریتانیا باشد.

بنابراین، حتی پس از اجلاس مونترال نیز نباید فرض کنیم که حقوق و دسترسی‌های کانادا دقیقا بر اساس یکی از مدل‌های موجود تعریف خواهد شد. جزئیات هر رابطه جدید باید در توافق‌ها و ترتیبات رسمی آینده مشخص شود.

۵. وضعیت رسمی کانادا در Erasmus+ هنوز تغییری نکرده است

با وجود همه این اخبار، تا ۳ اکتبر ۲۰۲۶ هیچ تغییر رسمی در جایگاه کانادا به‌عنوان یک Erasmus+ Associated Country اعلام نشده است.

طبق صفحه رسمی دولت کانادا (EducCanada، زیرمجموعه Global Affairs Canada)، موسسات کانادایی همچنان فقط می‌توانند در برخی اقدامات مشخص Erasmus+ مشارکت کنند:

• Erasmus Mundus Joint Masters — اجرای برنامه‌های Master مشترک و یکپارچه با شرکای اروپایی
• Jean Monnet Actions — آموزش و پژوهش در حوزه مطالعات اتحادیه اروپا
• International Credit Mobility — تبادل دانشجو و کارکنان؛ با این محدودیت که موسسات کانادایی نمی‌توانند مستقیم درخواست بدهند و باید از طریق یک شریک اروپایی وارد پروژه شوند

نکته جالب این است که دانشگاه‌های دو طرف از همین حالا در حال آماده‌سازی هستند: در سپتامبر ۲۰۲۶ یک رویداد رسمی شبکه‌سازی برای اتصال دانشگاه‌های اروپا و کانادا از طریق Erasmus+، با حضور Erasmus+ National Focal Point کانادا، برگزار شد تا موسسات برای فراخوان‌های بعدی شریک پیدا کنند. (UNICA)

نتیجه عملی برای دانشجو: اگر امروز در یک دانشگاه اروپایی تحصیل می‌کنید، مسیر واقعی هنوز همان مسیر قبلی است — توافق‌های بین‌دانشگاهی، پروژه‌های International Credit Mobility و برنامه‌های Erasmus Mundus — نه یک «عضویت» جدید.

For international students and researchers planning to study in Europe, the most practical approach right now is to follow the official outcomes of the Montreal summit while strengthening their research profile and checking which universities and professors already take part in Horizon Europe projects and Canadian collaborations.

۶. تقویم مهم: برنامه بعدی Erasmus+ برای ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۴

یک نکته زمانی که در مقاله‌های قبلی به آن اشاره کرده بودیم، حالا دقیق‌تر شده است:

• وزیران آموزش اتحادیه اروپا در مه ۲۰۲۶ موضع رسمی خود (Partial General Approach) را درباره برنامه بعدی Erasmus+ تصویب کرده‌اند.
• پارلمان اروپا نیز در حال بررسی موضع خود درباره برنامه ۲۰۲۸–۲۰۳۴ است.
• پس از شکل‌گیری مواضع دو نهاد، مذاکرات بین Council و Parliament برای متن نهایی ادامه خواهد یافت.

این موضوع از آن جهت برای کانادا مهم است که چارچوب حقوقی و ساختار Erasmus+ برای دوره ۲۰۲۸–۲۰۳۴ همین حالا در حال مذاکره است و پیشنهاد جدید اتحادیه اروپا نیز برای کشورهای غیرعضو، مفهوم partial association را پیش‌بینی کرده است.

در همین زمینه، Carney در سخنرانی خود از مشارکت کانادا در نسل بعدی Horizon Europe نیز حمایت کرده بود؛ موضوعی که باید از بحث جداگانه درباره وضعیت Erasmus+ تفکیک شود.

۷. مقایسه وضعیت: ۱۹ سپتامبر در برابر ۳ اکتبر ۲۰۲۶

موضوع	وضعیت در ۱۹ سپتامبر	وضعیت در ۳ اکتبر
اجلاس EU–Canada	اعلام کلی «پایان اکتبر»	رسمی: مونترال، ۲۹ و ۳۰ اکتبر
عنوان Associate Membership	پیشنهاد von der Leyen و استقبال Carney	کانادا رسما برچسب خاصی را نپذیرفته است
مذاکرات Erasmus+	مراحل اولیه	بدون تغییر رسمی جدید
جایگاه کانادا در Erasmus+	کشور غیرAssociated با مشارکت محدود	بدون تغییر
Horizon Europe	کانادا Associated به Pillar II	بدون تغییر؛ بحث نسل بعد ادامه دارد
برنامه بعدی Erasmus+ (۲۰۲۸–۲۰۳۴)	در حال طراحی	مذاکرات نهادهای اروپایی در جریان؛ partial association برای کشورهای غیرعضو در چارچوب پیشنهادی
ویزا و اقامت	قوانین ملی و جداگانه	بدون تغییر

۸. در اجلاس مونترال چه چیزهایی را رصد کنیم؟

اگر فقط یک رویداد را دنبال می‌کنید، همین اجلاس ۲۹ و ۳۰ اکتبر است. وقتی بیانیه پایانی منتشر شد، پاسخ این پنج سوال را در آن جست‌وجو کنید:

۱. آیا درباره Erasmus+ تصمیم مشخصی اعلام می‌شود یا فقط «ادامه مذاکرات»؟

۲. اگر توافقی اعلام شد، به برنامه فعلی مربوط است یا برنامه ۲۰۲۸–۲۰۳۴؟

۳. آیا درباره مشارکت کانادا در نسل بعدی Horizon Europe تعهد مشخصی داده می‌شود؟

۴. آیا موضوع mutual recognition یا سایر ترتیبات مرتبط با mobility و qualifications وارد متن می‌شود؟

۵. آیا اصلا عنوان Associate Member در بیانیه می‌آید یا عنوان دیگری برای این رابطه انتخاب می‌شود؟

۹. برای دانشجویان چه چیزی عوض شده است؟

پاسخ صادقانه: از نظر حقوق و فرصت‌های قابل استفاده، هنوز هیچ چیز.

توصیه‌های عملی دو مقاله قبلی همچنان معتبرند:

• International Office و Erasmus Office دانشگاه خود را بررسی کنید و ببینید چه همکاری‌هایی با دانشگاه‌های کانادا دارند.
• در Google Scholar، ORCID و صفحه دانشگاهی استادان، collaboration کانادایی آن‌ها را بررسی کنید.
• پروژه‌های Horizon Europe گروه یا دانشکده خود را شناسایی کنید.
• research profile خود را (مقاله، پروژه، GitHub، ResearchGate، ORCID) تقویت کنید.

تنها تغییر واقعی این است که حالا یک تاریخ مشخص برای رصد داریم. تصمیم‌های تحصیلی را بر اساس وعده‌ای که هنوز نهایی نشده نگیرید؛ اما اگر بین چند دانشگاه مردد هستید، شبکه اروپا–کانادا می‌تواند همچنان یک معیار فرعی مفید در انتخاب باشد.

جمع‌بندی

فاصله ۱۹ سپتامبر تا ۳ اکتبر ۲۰۲۶ را می‌توان دوره «تثبیت انتظارات» نامید: اروپا پیشنهاد خود را روی میز نگه داشته، کانادا محدوده خواسته‌اش را شفاف کرده (رابطه بسیار عمیق‌تر، اما بدون عضویت و بدون برچسب) و هر دو طرف جزئیات را به اجلاس مونترال حواله داده‌اند.

برای Erasmus+ هیچ تغییر رسمی اتفاق نیفتاده است؛ کانادا همچنان کشور غیرAssociated است و مشارکت موسسات کانادایی به همان اقدامات محدود قبلی خلاصه می‌شود.

بنابراین مهم‌ترین جمله این به‌روزرسانی، همان جمله مقاله‌های قبلی است، فقط با یک تاریخ جدید: مذاکره با فرصت قطعی تفاوت دارد — و تاریخ بعدی که باید منتظرش باشیم، ۲۹ و ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ است.

بعد از اجلاس مونترال، به‌روزرسانی بعدی این پرونده را منتشر خواهیم کرد.

پرسش‌های پرتکرار

آیا بعد از سپتامبر ۲۰۲۶ کانادا عضو Erasmus+ شده است؟

خیر. تا ۳ اکتبر ۲۰۲۶ هیچ توافق جدیدی امضا نشده و کانادا همچنان در گروه کشورهای غیرAssociated قرار دارد.

اجلاس EU–Canada دقیقا کی و کجا برگزار می‌شود؟

۲۹ و ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ در مونترال کانادا. این تاریخ در تقویم رسمی شورای اتحادیه اروپا ثبت شده است.

آیا کانادا عنوان Associate Member را پذیرفته است؟

خیر. وزیر امور خارجه کانادا گفته است اوتاوا به دنبال عضویت کامل نیست و فعلا نمی‌خواهد رابطه جدید را زیر هیچ برچسب خاصی تعریف کند.

آیا دانشگاه‌های کانادایی همین الان می‌توانند در Erasmus+ شرکت کنند؟

فقط در برخی اقدامات مشخص مانند Erasmus Mundus، اقدامات Jean Monnet و International Credit Mobility (آن هم از طریق شریک اروپایی). دسترسی کامل ندارند.

اگر توافق نهایی شود، از چه سالی اجرا خواهد شد؟

هنوز مشخص نیست. برنامه بعدی Erasmus+ برای دوره ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۴ در حال مذاکره است و شورای اتحادیه اروپا در ۱۱ مه ۲۰۲۶ موضع مذاکره‌ای خود را درباره این برنامه تصویب کرده است. در این موضع، امکان نوعی partial association برای کشورهای غیرعضو اتحادیه اروپا نیز پیش‌بینی شده است؛ اما این به‌خودی‌خود به معنای تصمیم درباره کانادا نیست.

References

• Council of the EU, EU-Canada summit: https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2026/10/29-30/
• Delegation of the EU to Canada: https://www.eeas.europa.eu/delegations/canada
• EducCanada, Erasmus+ funding opportunities for Canadian institutions: https://www.educanada.ca/scholarships-bourses/news-nouvelles/2025/2025-12-18.aspx?lang=fra
• UNICA, Pitch and Connect Session EU and Canadian universities: https://www.unica-network.eu/event/pitch-connect-session-connecting-eu-canadian-universities-through-erasmus/
• Swisscore, Erasmus+ 2028-2034 Partial General Approach: https://www.swisscore.org/?p=8085
• Euronews, Canada in talks to join Erasmus+: https://www.euronews.com/2026/09/16/canada-in-talks-to-join-eus-erasmus-exchanges-programme
• Times Higher Education, Canada seeks to join Erasmus+: https://www.timeshighereducation.com/news/canada-seeks-join-erasmus-eu-ties-deepen